Mens vs. Machine: Hoe verhoudt AI zich tot onze eigen intelligentie?

Artificiële Intelligentie – de naam zegt het al – probeert een vorm van intelligentie na te bootsen die we normaal gesproken aan mensen toeschrijven. We zien AI's die schaken, kunst maken, gesprekken voeren en complexe problemen oplossen. Het is dan ook logisch om je af te vragen: hoe verhoudt die kunstmatige intelligentie zich tot onze eigen, menselijke intelligentie? Zijn ze hetzelfde? Anders? En kan een AI ooit écht 'denken' zoals wij? Laten we deze fascinerende vergelijking, eens nader bekijken. Mens vs. Machine.

Wat is menselijke intelligentie eigenlijk? 

Voordat we AI kunnen vergelijken, moeten we even stilstaan bij wat we onder menselijke intelligentie verstaan. En dat is al best lastig! Het is niet één ding, maar een cocktail van verschillende vermogens:

• Logisch redeneren: Problemen oplossen, verbanden leggen.

• Leren en aanpassen: Nieuwe informatie opnemen en je gedrag aanpassen.

• Abstract denken: Concepten begrijpen die niet direct tastbaar zijn (zoals vrijheid of rechtvaardigheid).

• Creativiteit: Nieuwe ideeën bedenken, originele dingen maken.

• Taalbegrip en -gebruik: Complex communiceren.

• Zelfbewustzijn: Weten wie je bent, reflecteren op jezelf.

• Emotionele intelligentie: Emoties herkennen (bij jezelf en anderen) en ermee omgaan.

• Common Sense (gezond verstand): Een soort basiskennis en intuïtie over hoe de wereld werkt.

Menselijke intelligentie is dus breed, flexibel, en diep verweven met onze ervaringen, emoties en ons bewustzijn.

AI-Intelligentie: Snel, specifiek, maar (nog) anders

De huidige AI (Zwakke AI of Narrow AI) laat op specifieke taken indrukwekkende 'intelligentie' zien:

• Snelheid en schaal: AI kan enorme hoeveelheden data verwerken en berekeningen uitvoeren die voor een mens onmogelijk zijn. Een LLM heeft meer tekst 'gelezen' dan enig mens ooit zou kunnen.

• Patroonherkenning: AI is extreem goed in het vinden van subtiele patronen in complexe datasets, beter dan de meeste mensen.

• Optimalisatie: AI kan de beste oplossing vinden voor specifieke, goed gedefinieerde problemen.

• 
  

Maar er zijn cruciale verschillen:

1. Gebrek aan breed begrip en 'Common Sense':

   • AI: Een AI die getraind is om katten te herkennen, weet niets over honden, of over het feit dat katten melk lekker vinden (tenzij die info specifiek in de data zat). Het 'begrijpt' niet wat een kat is in de bredere context van de wereld.

   • Mens: Een kind dat een kat leert herkennen, begrijpt al snel veel meer: dat het een levend wezen is, kan spinnen, misschien krabben, enz. We hebben een enorm web van achtergrondkennis.

2. Bewustzijn en zelfbesef:

   • AI: Huidige AI-systemen hebben geen bewustzijn, geen gevoelens, geen intenties. Ze zijn programma's die reageren op input.

   • Mens: Wij zijn ons bewust van onszelf en onze omgeving, we hebben doelen, dromen en emoties die ons handelen sturen.

3. Flexibiliteit en aanpassingsvermogen:

   • AI: Een AI is getraind voor een specifieke taak. Als de context of de taak sterk verandert, presteert het vaak slecht (het kan niet goed 'out-of-the-box' denken).

   • Mens: Mensen zijn ongelooflijk goed in het aanpassen aan nieuwe situaties en het leren van totaal verschillende dingen.

4. Leren van weinig data:

   • AI: De meeste AI (zeker Deep Learning) heeft enorme hoeveelheden data nodig om te leren.

   • Mens: Een kind kan een nieuw concept vaak al leren van een paar voorbeelden.

De Analogie: De supercalculator vs. de wetenschapper

Een AI is soms als een supergeavanceerde rekenmachine. Hij kan razendsnel en foutloos complexe sommen uitrekenen (een specifieke taak). Maar hij 'begrijpt' niet de diepere wiskundige theorieën erachter, kan geen nieuwe wiskundige stellingen bedenken, of filosoferen over de schoonheid van getallen. Dat doet de menselijke wetenschapper, die misschien langzamer rekent, maar wel een dieper, breder en creatiever begrip heeft.

Kan AI ooit 'menselijk' intelligent worden (AGI)? Dit is de grote vraag (zie ook het artikel over Zwakke vs. Sterke AI). Om AGI (Artificial General Intelligence) te bereiken, zou AI niet alleen specifieke taken goed moeten doen, maar ook moeten beschikken over zaken als breed begrip, common sense, en misschien zelfs een vorm van bewustzijn. Of dat mogelijk is, en hoe, daar zijn de experts het nog niet over eens. De huidige AI is gebouwd op statistiek en patroonherkenning, niet op echt 'begrip' zoals wij dat kennen.

Is de Turingtest nog relevant? Alan Turing's test (kan een mens het verschil merken tussen praten met een mens of een AI?) wordt door sommige moderne AI's, zoals geavanceerde chatbots, soms al aardig doorstaan voor korte gesprekken. Betekent dit dat ze 'intelligent' zijn in menselijke zin? De meeste wetenschappers zeggen nee. Het betekent dat ze extreem goed zijn geworden in het nabootsen van menselijke conversatie, op basis van de enorme hoeveelheid tekst waarop ze getraind zijn. Ze 'praten na', maar 'denken' niet.

Conclusie: Twee soorten intelligentie, elk met eigen kracht 

Menselijke intelligentie en de huidige kunstmatige intelligentie zijn fundamenteel verschillend, ook al lijken de resultaten soms op elkaar. AI blinkt uit in snelheid, schaal en patroonherkenning binnen specifieke domeinen. Menselijke intelligentie kenmerkt zich door breedte, flexibiliteit, bewustzijn, emotie en 'common sense'. Ze zijn (nog) niet direct met elkaar te vergelijken als 'beter' of 'slechter', maar eerder als complementair. De kracht zit hem juist in de samenwerking: de mens die de creatieve vragen stelt en de context begrijpt, en de AI die helpt met de razendsnelle analyse en informatieverwerking. De vraag is niet zozeer of AI ooit zoals ons wordt, maar hoe we deze nieuwe, krachtige vorm van 'intelligentie' het beste kunnen inzetten om onze eigen menselijke capaciteiten te vergroten.