AI op de werkvloer: Een extra vrije dag of je ontslagbrief?

AI als hulp of als bedreiging? Afbeelding gegenereerd door AI.

De koppen in het nieuws lijken het erover eens: er komt een leger van slimme robots aan, en ze hebben het op jouw baan gemunt. Het is een beeld dat zowel fascineert als beangstigt. Maar wat als we het verhaal eens omdraaien? Wat als AI niet komt om iets van ons af te pakken, maar juist om ons iets ongelofelijk waardevols te geven? Namelijk: tijd.

Die prikkelende gedachte werd onlangs de wereld in geslingerd door een onverwachte stem in het AI-debat: de Amerikaanse senator Bernie Sanders. In een interview stelde hij een even simpele als radicale vraag. Een vraag die de hele discussie over AI op de werkvloer op zijn kop zet en ons dwingt te kiezen hoe onze toekomst eruit moet zien.

Een slimme oven en twee bakkers

Om het idee van Sanders te begrijpen, gebruiken we een analogie. Stel je een kleine bakkerij voor met twee bakkers. Samen bakken ze met veel zwoegen elke dag 200 broden. Op een dag installeren ze een hypermoderne, AI-gestuurde oven. Deze oven is zo efficiënt dat één bakker nu in zijn eentje diezelfde 200 broden kan bakken, en nog sneller ook. Wat nu?

De eigenaar van de bakkerij staat voor een keuze:

1. De Efficiëntie-route: Hij ontslaat één bakker. De overgebleven bakker doet al het werk, de winst stijgt en de ontslagen bakker moet op zoek naar een nieuwe baan.

2. De Sanders-route: Hij houdt beide bakkers in dienst. Omdat het werk nu twee keer zo snel gaat, hoeven ze allebei nog maar een halve dag te werken voor hetzelfde loon. Ze hebben allebei elke middag vrij om te besteden aan hun gezin, hobby's of een studie.

   
   

Dit is de kern van Sanders' voorstel. Hij stelt dat de enorme productiviteitswinst die AI ons gaat opleveren, niet moet leiden tot massaontslag, maar tot een kortere werkweek voor iedereen. Denk aan een 4-daagse werkweek of een werkdag van 6 uur, met behoud van je volledige salaris. De technologie doet het zware werk, en wij plukken de vruchten in de vorm van meer vrije tijd.

Een droom of de toekomst?

Het klinkt misschien als een utopische droom. Bedrijven zijn er toch om winst te maken, en het snijden in personeelskosten is de meest directe weg daarnaartoe? Dat klopt, maar het is niet het hele verhaal.

Wereldwijd experimenteren steeds meer bedrijven met een 4-daagse werkweek, en de resultaten zijn vaak verbluffend. Medewerkers zijn minder gestrest, creatiever en voelen zich meer verbonden met het bedrijf. Het ziekteverzuim daalt en de productiviteit blijft gelijk of stijgt zelfs, omdat mensen in vier dagen geconcentreerder en gemotiveerder werken.

De komst van AI zou weleens de katalysator kunnen zijn die dit model van een 'leuk experiment' transformeert naar de nieuwe standaard. AI-assistenten kunnen de eindeloze stroom aan e-mails beheren, saaie rapportages opstellen en data analyseren, waardoor wij ons kunnen focussen op de creatieve, strategische en menselijke aspecten van ons werk. De vraag is niet of AI ons werk kan veranderen, maar hoe we die verandering willen vormgeven.

Het is een keuze

De belangrijkste boodschap van Sanders is misschien wel deze: de toekomst van ons werk is geen onvermijdelijk noodlot dat ons overkomt. Het is het resultaat van keuzes die we vandaag maken. Gaan we voor een samenleving waar een kleine groep profiteert van de technologische vooruitgang, terwijl de rest harder moet vechten voor een plekje? Of bouwen we aan een toekomst waarin technologie ons dient om een beter, gezonder en rijker leven te leiden – met meer tijd voor de dingen die er echt toe doen?

Bernie Sanders heeft geen kant-en-klare oplossing gegeven, maar hij heeft wel de allerbelangrijkste vraag op tafel gelegd. Een vraag die niet alleen voor politici en CEO's is, maar voor ons allemaal. Want die AI-collega komt er ongetwijfeld aan. Het is aan ons om te beslissen of we hem verwelkomen als een partner die ons een extra vrije dag geeft.

Bron: Business Insider. (2025, 24 juni). Bernie Sanders says AI should be used to help give people a 4-day workweek. https://www.businessinsider.nl/bernie-sanders-says-ai-should-be-used-to-help-give-people-a-4-day-workweek/