MIT slaat alarm: Is ChatGPT de fastfoodmaaltijd voor onze hersenen?

ChatGPT als fastfood voor de hersens. Afbeelding gegenereerd door AI.

MIT slaat alarm: Is ChatGPT de fastfoodmaaltijd voor onze hersenen?

Je hebt een lastig e-mailtje te schrijven. Of een blogpost. Of je moet een samenvatting maken van een dik rapport. Je opent ChatGPT, typt een paar instructies, en poef... binnen enkele seconden rolt er een perfect geformuleerde tekst uit. Het voelt als pure magie. Een superkracht die ons schrijf- en denkwerk voor altijd heeft veranderd.

Maar wat is de verborgen prijs van dit gemak? Net als bij fastfood, dat snel, makkelijk en lekker is, moeten we ons afvragen: is wat moeiteloos is, ook altijd goed voor ons?

Een baanbrekende studie van het prestigieuze Massachusetts Institute of Technology (MIT) geeft een alarmerend, maar essentieel antwoord. Het overmatig leunen op AI voor denk- en schrijfwerk zou weleens de 'voedingsstoffen' uit ons denkproces kunnen halen, waardoor onze hersenen lui en minder creatief worden. Is ChatGPT daarmee de fastfood voor de hersenen.

Een kijkje in het brein van de student

De onderzoekers van MIT namen de proef op de som met een even simpel als geniaal experiment. Ze gaven groepen studenten de opdracht om een essay te schrijven en keken, met behulp van EEG-scans, letterlijk in hun hersenen terwijl ze aan het werk waren.

• Groep 1: Mocht alleen het eigen brein gebruiken. Ouderwets zwoegen.

• Groep 2: Mocht Google gebruiken om informatie op te zoeken.

• Groep 3: Mocht ChatGPT gebruiken om de tekst te genereren.

  
  

Het doel? Zien welke hersengebieden oplichten. Hoeveel moeite, creativiteit en denkwerk er daadwerkelijk plaatsvond. De resultaten waren schokkend.

De 'stille hersenen' van de AI-gebruikers

Bij de studenten die intensief op ChatGPT leunden, gebeurde er opmerkelijk weinig in het brein. De hersenactiviteit was significant lager. Ze hoefden immers niet te worstelen met zinsbouw, structuur of het formuleren van ideeën. De machine deed het zware werk.

En de essays zelf? Die waren, in de woorden van de onderzoekers, 'zielloos'. Grammaticaal correct, maar allemaal griezelig vergelijkbaar. Ze misten originaliteit, een eigen stem en diepgang. Erger nog: de studenten uit de ChatGPT-groep konden zich achteraf nauwelijks herinneren wat er in hun eigen tekst stond. Omdat hun brein niet actief had meegedaan, was de informatie nooit echt binnengekomen.

De analogie: denkspieren en digitale liften

Stel je je brein voor als een spier. Om sterk, fit en flexibel te blijven, moet het trainen. Worstelen met een moeilijk probleem, een creatieve oplossing bedenken, een complexe tekst formuleren – dat is de sportschool voor je hersenen.

Wanneer we AI gebruiken om dit denkwerk volledig over te slaan, is het alsof we overal de lift nemen in plaats van de trap. Het is makkelijker en sneller, jazeker. Maar onze denkspieren verslappen. Het vermogen om kritisch na te denken, om originele verbanden te leggen en om informatie echt te doorgronden, neemt af. We voeden ons brein niet meer, we ‘vullen’ het alleen nog maar met kant-en-klare antwoorden.

Hoe dan wél? Van luie stoel naar persoonlijke trainer

Is dit een pleidooi om AI dan maar te verbannen? Absoluut niet! Het is een oproep om het slim te gebruiken. Zie AI niet als een comfortabele stoel die het werk van je overneemt, maar als een persoonlijke trainer die je uitdaagt.

Gebruik het om:

• Te brainstormen: Vraag om tien verschillende invalshoeken voor je onderwerp.

• Je eigen ideeën te spiegelen: "Ik denk X, wat zijn de argumenten hiertegen?"

• Je schrijfwerk te verbeteren: Laat je eigen tekst controleren op stijl en grammatica.

• Vastgeroeste denkpatronen te doorbreken: Vraag om een metafoor voor een complex idee.

  
  

Op deze manier doe jij nog steeds het zware werk, maar gebruik je AI om je te scherpen, te inspireren en je naar een hoger niveau te tillen. Jij blijft de denker, de schrijver, de creator.

De conclusie van het MIT is geen doemscenario, maar een broodnodige handleiding voor het tijdperk van AI. Deze tools zijn briljant, maar het zijn hulpmiddelen. Laten we ze gebruiken om onze hersenen te verrijken, niet om ze te vervangen. Voed je brein, laat het niet alleen vullen.

Bron: Dit artikel is geschreven op basis van de analyse en bevindingen uit het MIT-onderzoek, zoals gerapporteerd in Time Magazine. Wilson, A. (17 juni 2025). "How Using AI Tools Like ChatGPT Can Be Detrimental To Learning". Time. https://time.com/7295195/ai-chatgpt-google-learning-school/.