Nederlanders en AI: We swipen, chatten en navigeren ermee, maar snappen we het ook écht?

AI? Ja, daar doe ik iets mee... toch?

Kunstmatige Intelligentie – AI – het klinkt misschien nog steeds als iets uit een verre toekomst, maar stiekem is het al lang en breed onderdeel van ons dagelijks leven. Denk aan de slimme routeplanner die je feilloos door de spits loodst, de aanbevelingen voor je volgende binge-waardige serie op Netflix, of die handige chatbot die je helpt met een vraag over je online bestelling. Veel Nederlanders, meer dan de helft zelfs, gebruiken regelmatig dit soort AI-toepassingen. We zijn er dus best handig mee!

Maar een recent onderzoek, waarover onder andere Consultancy.nl berichtten, laat een fascinerende tweedeling zien. Aan de ene kant omarmen we AI in de praktijk, maar aan de andere kant zijn er flinke zorgen. En misschien nog wel opvallender: een groot deel van ons voelt zich niet echt goed voorbereid om AI te gebruiken op het werk, en bedrijven lijken nog niet massaal op de trainingstrein gesprongen. Hoe zit dat precies? En nog belangrijker, hoe zorgen we ervoor dat we niet alleen AI-gebruikers, maar ook AI-snappers worden?

De cijfers liegen er niet om: AI is overal!

Stel je voor: maar liefst 58% van de Nederlanders gebruikt regelmatig AI. Dat is bijna zes op de tien mensen! Dit betekent dat AI de huiskamers en kantoren al flink aan het veroveren is. Misschien gebruik jij het ook wel vaker dan je denkt:

• Slimme assistenten: Siri, Google Assistant, Alexa... ze draaien op AI.

• Navigatie-apps: Waze of Google Maps gebruiken AI voor de snelste routes en verkeersinformatie.

• Social Media: De feeds en advertenties die je ziet? Gecureerd door AI.

• Streamingdiensten: Die film- of muziekaanbevelingen zijn het werk van AI.

• Chatbots en tekstgenerators: Even snel een mailtje opstellen of een idee uitwerken met ChatGPT? Dat is AI in actie!

Kortom, AI is geen abstract concept meer; het is een concrete tool die ons op allerlei manieren helpt, vermaakt en informeert.

De andere kant van de AI-medaille: Kriebels in de buik

Ondanks dit wijdverbreide gebruik, laat het onderzoek ook zien dat er "veel zorgen zijn over de risico's en negatieve gevolgen." En dat is eigenlijk heel begrijpelijk. Want wat zijn die risico's dan?

• Privacy: Wat gebeurt er met al die data die AI-systemen over ons verzamelen?

• Banen: Gaat AI banen overnemen, of ons werk veranderen op een manier die we niet willen?

• Misinformatie: AI kan ook gebruikt worden om nepnieuws of deepfakes te maken. Hoe onderscheiden we echt van nep?

• Onbegrijpelijke beslissingen: Soms nemen AI-systemen beslissingen (bijvoorbeeld over een leningaanvraag) waarvan we niet snappen hoe ze tot stand zijn gekomen. Dat voelt oneerlijk of ongemakkelijk.

Deze zorgen zijn niet gek. Ze laten zien dat we AI weliswaar gebruiken, maar er ook kritische vragen bij stellen. En dat is een gezond teken!

Het grote trainingsgat: Krijgen we een Ferrari zonder rijles?

Hier wordt het pas echt interessant. Bijna de helft van de Nederlandse werknemers voelt zich onvoldoende voorbereid om AI op een verantwoorde manier toe te passen op het werk. En wat doen bedrijven? Nou, slechts 53% biedt formele AI-trainingen aan. Dat is alsof je de sleutels van een hypermoderne sportwagen krijgt – vol met slimme snufjes en enorme potentie – maar niemand je uitlegt hoe je moet rijden, schakelen of zelfs maar de lichten aandoet. Grote kans dat je er dan een beetje onhandig in rond pruttelt, of erger nog, brokken maakt. Of je laat hem uit angst in de garage staan.

Dit "trainingsgat" is een gemiste kans. Want AI kan ons werk makkelijker, interessanter en productiever maken. Maar dan moeten we wel weten hoe we ermee om moeten gaan. Zonder de juiste kennis en vaardigheden blijven de voordelen onbenut en kunnen de zorgen juist toenemen.

Waarom deze kloof? En wat nu?

Waarom is er zo'n verschil tussen het gebruik van AI en het begrip ervan? Misschien gaat het allemaal zo snel dat trainingen achterblijven. Misschien vinden bedrijven het nog te duur, of zien ze de urgentie nog niet helemaal. Of misschien denken we stiekem: "Ach, AI, dat is iets voor de jonge generatie, of voor de tech-afdeling."

Wat de reden ook is, de gevolgen kunnen zijn:

• Onnodige angst voor een technologie die juist kan helpen.

• Het onderbenutten van de enorme mogelijkheden die AI biedt.

• Ethische missers omdat mensen niet weten hoe ze AI verantwoord moeten inzetten.

• Een achterstand voor Nederlandse bedrijven en werknemers in een wereld die steeds digitaler wordt.

De brug slaan: Van koudwatervrees naar AI-Praat!

Gelukkig is deze kloof geen onoverkomelijk ravijn. We kunnen een brug slaan! En dat begint met het besef dat kennis macht is – en de beste remedie tegen koudwatervrees.

• Bedrijven, neem het voortouw! Investeer in laagdrempelige AI-trainingen. Maak het leuk, praktisch en relevant voor ieders werk. Creëer een cultuur waarin leren en experimenteren met AI wordt aangemoedigd.

• Werknemers en nieuwsgierige beginners, wees niet bang! Blijf nieuwsgierig. Lees artikelen (zoals die op AIpraat!), volg een online cursusje, probeer eens een AI-tool uit. Je hoeft geen expert te worden, maar een basisbegrip helpt enorm.

• Onderwijs, omarm de toekomst! Integreer AI-basisvaardigheden in het lesprogramma, van basisschool tot universiteit. Zo groeien toekomstige generaties op met een natuurlijker begrip van AI.

Conclusie: Samen slimmer met AI

De Nederlandse houding ten opzichte van AI is dus een beetje dubbel: we gebruiken het volop in ons dagelijks leven, maar als het op werk en dieper begrip aankomt, is er nog een wereld te winnen. De cijfers laten zien dat er een duidelijke behoefte is aan meer kennis, training en het wegnemen van zorgen.

Dit is geen reden voor somberheid, maar een oproep tot actie! Door samen – bedrijven, onderwijsinstellingen en jij en ik – te investeren in AI-kennis, kunnen we ervoor zorgen dat we de fantastische voordelen van AI plukken, terwijl we de risico's beter leren beheersen. Laten we die Ferrari leren besturen, zodat we vol vertrouwen en met plezier de toekomst tegemoet kunnen rijden!

Bron:  Consultancy.nl